Waarom kortwieken

Een paar gevolgen van het niet kortwieken van papegaaien kunnen zijn:

• wegvliegen door een openstaand raam of deur
• gewond raken of gedood worden bij een vlucht in huis door bv tegen een raam, voorwerp, plafondventilatoren te vliegen
• verdrinken in openstaande toiletpotten of vazen
• gekookt of gefrituurd worden door in een hete pan of frituur te vliegen of verbranden door op een heet fornuis of kookplaat te vliegen
• het vliegen op een heet fornuis etc, etc

Dit zijn maar enige voorbeelden van wat de gevolgen kunnen zijn van niet kortwieken. Maar dit zijn niet de enige redenen om je kromsnavel te kortwieken. (Klik hier voor andere redenen.) Om je vogel in je huis een veilig leven te kunnen laten leiden adviseer ik om je kromsnavel te kortwieken.

Jammer genoeg vinden veel mensen het ‘onnatuurlijk’ om hun vogel te kortwieken, maar dan vraag ik me af of die mensen zich ook beseffen dat een vogel in een kooi in huis ook een onnatuurlijke situatie is?!

Het kortwieken is vergelijkbaar met het haren knippen bij mensen en dient dan ook met regelmaat te gebeuren. De veren groeien net als onze wenkbrauwen. Ze groeien tot een bepaalde lengte, blijven een bepaalde tijd op die lengte en vallen dan uit om vervangen te worden door nieuwe haren. Veren bij vogels behouden de gekortwiekte lengte tot ze uitvallen en vervangen worden door nieuwe veren tijdens de rui. De meeste papegaaien ruien het gehele jaar door met enkele ruiperiodes die wat 'heftiger' zijn. Gemiddeld zou je een kromsnavel zo'n 2 a 3 keer per jaar moeten 'bijknippen' als je hem gekortwiekt wilt houden.

Kortwieken voorkomt niet geheel het vliegen van de vogel. Het voorkomt dat de vogel onstuimig door het huis kan vliegen. De vogel zal na een goede kortwiekbeurt nog wel goed kunnen landen als hij bv van een bureau afspringt, maar zal niet zo gemakkelijk van de grond weer op het bureau kunnen komen. Dus ze kunnen dan wel een paar meter vooruit komen, maar geen hoogte maken.

Laat een dierenarts of iemand anders die vaker heeft gekortwiekt u voordoen hoe het moet. Als u goed oplet en het aandurft dan kunt u het de volgende keer zelf doen. Knip nooit in een bloedpen. Bloedpennen zijn veren die aan het groeien zijn (en nog een bloedvoorziening hebben) en bevatten aan de basis vaak zo’n witte ‘koker’. Laat u deze maar zitten totdat hij uitgegroeid is. Knip altijd beide vleugels. Op deze manier kan uw vogel nog evenwicht houden. Als u maar aan één kant knipt dan valt uw vogel als een steen naar beneden als hij van bv het bureau af springt. (Venezuela Amazone, gekortwiekt buiten)

Om te testen of uw vogel genoeg gekortwiekt is kunt u, met uw vogel in de hand, een paar meter van zijn kooi van af staan en hem als het ware zachtjes naar de kooi toe ‘gooien’. Als de vogel goed gekortwiekt is zal hij ergens voor de kooi op de grond landen, omdat hij dus geen hoogte kan maken om op de kooi te landen. Zorg ervoor dat u deze test op een grond met bv tapijt of handdoeken doet. De vogel zal namelijk na een kortwiekbeurt even moeten wennen aan zijn ‘vliegmogelijkheden’.

Zelf kortwieken

Als iemand met ervaring u het kortwieken heeft voorgedaan en u er 100% zeker van bent dat u het zelf ook kan, dan kunt u de volgende tips misschien gebruiken. Maar indien u twijfelt of nog nooit eerder heeft gekortwiekt, dan adviseer ik u ten strengste om eerst met uw vogel bij iemand langs te gaan die wel ervaring heeft met kortwieken, er kan namelijk veel fout gaan indien u niet precies weet wat u aan het doen bent!!

Er zijn verschillende manier van kortwieken en daarnaast zijn er ook verschillende niveaus van hoe ver of hoeveel veren er geknipt worden. Ik begin (op mijn manier van kortwieken) altijd met het verwijderen van 4 of 5 veren aan elke vleugel. Dan laat ik de vogel hier een paar minuten aan wennen. Indien ik merk dat de vogel nog steeds goed kan vliegen, dan knip ik er nog 1 of 2 veren aan elke vleugel bij. Ik hou de vogel de komende dagen erna goed in de gaten. Ik heb namelijk gemerkt dat ze zich binnen een paar dagen na het kortwieken al zo goed aangepast hebben aan hun verminderde vliegkunsten, dat ze weer een stuk "verder" komen als de eerste dag. Ze moeten natuurlijk veel meer kracht maken om in de lucht te blijven of ergens naar toe te springen/vliegen, dus die borstspieren worden ook nog eens goed getraind.

Hieronder ziet u een reeks met foto's en uitleg.

Op onderstaand plaatje ziet u een uitgeklapte rechtervleugel van een Agapornis Roseicollis. 

Foto 1

Hieronder heb ik aangegeven in welke veren u wel mag knippen zonder dat de vogel dit voelt of hier pijn aan heeft. U mag dus in het met de paarse pijl aangegeven deel, binnen het rode vlak, knippen. Er loopt eigenlijk daar ook een duidelijke natuurlijke begrensing. Namelijk het overloop van de langere buitenste veren en de kleinere hierop liggende veertjes. U moet bij het knippen altijd een stukje bij de kleine veertjes vandaan blijven en mag, te zien in volgend plaatje, nooit in de kleine veertjes knippen.

Foto 2

Waar u absoluut NIET mag knippen, kunt u hieronder zien. U mag dus niet boven het paarse lijntje (waar het rode kruis in staat) knippen. 

Foto 3

Als u gaat kortwieken is het eigenlijk altijd verstandig dit met 2 personen te doen. De een houdt de vogel vast (kan goed in een hand- of gastendoekje) en de andere spreid de vleugel en knipt. Gebruik aub altijd een scherpe schaar, met een botte schaar duurt het allemaal alleen maar langer en zal het niet zo goed lukken. Ik kortwiek zelf op de manier zoals u op foto 1 kunt zien. U kunt natuurlijk altijd in een bocht, met de vorm van de vleugel, knippen om te voorkomen dat er echte hoeken in komen. Ziet u (foto 1 en foto 4) dat ik altijd een stukje bij de kleine veertjes vandaan blijft?

Foto 4

Zoals ik hierboven al vertelde, zijn er een hoop verschillende manier van kortwieken. Er zijn ook mensen die het mooier vinden om elke veer om en om af te knippen. Of om de buitenste 2 veren te laten zitten en pas vanaf de derde te knippen. Op deze manieren ziet de vogel er van de buitenkant uit als een ongekortwiekte vogel. Hieronder ziet u een voorbeeld van het om en om knippen. 

Foto 5

Deze manier heb ik ook een paar keer geprobeerd, maar ik merkte dat dit voor lichte vogels en goede vliegers toch te weinig is om de vogel ook naar buiten mee te kunnen nemen. Mocht u de vogel niet naar buiten mee nemen, dan is dit ook een zeer geschikte manier van kortwieken. 

Andere voordelen van kortwieken

Eén ding is me erg opgevallen bij vogels die al jaren ongekortwiekt hebben geleefd en dan gekortwiekt worden. Dat is namelijk dat deze vogels vaak een hele slechte conditie hebben om het zo maar te noemen. Je zou verwachten dat zo'n vogel die lekker de hele dag in huis mag vliegen ook een geweldige conditie heeft, maar dat valt erg tegen. Ik denk dat dat door het volgende komt. Als u naar een ongekortwiekte kromsnavel kijkt die bv van de kast naar zijn kooi vliegt is dat hij een paar slagen maakt en in een soort van vlucht op de kooi daalt. Een gekortwiekte vogel daarin tegen, die moet snel en krachtig door blijven slaan met zijn vleugels om in de lucht te blijven. Het kost een gekortwiekte kromsnavel dus veel meer energie om een bepaalde afstand af te leggen. Dit is niet alleen goed voor zijn conditie en het trainen van zijn spieren, maar hij verliest op deze manier ook erg veel energie. En zoals u misschien al in de andere hoofdstukjes hebt kunnen lezen, kan een teveel aan energie bij papegaaien leiden tot bijten in bepaalde situaties. Het dier moet zijn energie op een natuurlijke manier kwijt kunnen. 

Een ander voordeel van kortwieken is voornamelijk van belang bij dominante en/of bijtgrage vogels. Deze vogels hebben vaak ‘het hef in pootjes' genomen en bepalen wat en hoe in je huis. Dit is natuurlijk niet de bedoeling, jij bent de baas in huis en je moet ze dat ook duidelijk maken door middel van opvoeden.

De eerste stap die je moet nemen is ze kortwieken. Je zult versteld staan vaak van het verschil dat dat kan maken. Nogmaals papegaaien zijn heel slim en als ze de mogelijkheid hebben om te vliegen, kunnen ze ook bepalen wat zij willen doen. Dus als jij wilt dat hij in zijn kooitje gaat en je wilt hem pakken en hij heeft geen zin, dan hoeft hij enkel weg te vliegen op een hoge kast en te gaan kijken hoe jij leuk achter hem aan rent om hem te pakken te krijgen. Als hij gekortwiekt is heeft hij deze ‘macht’ niet meer en kun jij hem gemakkelijk pakken en in zijn kooitje plaatsen, zo gemakkelijk zat, JIJ bepaalt wat er gebeurt. Dit alleen al zorgt ervoor dat jij de vogel duidelijk maakt dat jij de baas bent.

Hetzelfde met bijtgrage papegaaien. Vaak bijten ze en ze vliegen weg voordat jij ze kunt straffen door hem in zijn kooitje te plaatsen. Doordat hij nu niet meer weg kan vliegen kun je hem wel straffen door hem op te pakken en in zijn kooitje te plaatsen of een duidelijke NEE te geven en weg te lopen (negeren van de vogel).

Ook niet tamme vogels kun je vaak tam maken door allereerst ze te kortwieken. Je moet je voorstellen dat zo’n dier (nog) geen vertrouwen heeft in mensen. Hij vindt ze eng. Nou dan vliegt hij toch van je weg als je hem uit zijn kooitje laat, gemakkelijk zat voor de vogel. Doordat jij daarna achter hem moet gaan rennen om hem te vangen en in zijn kooitje terug te plaatsen zal dit de vertrouwensband tussen jullie niet erg ten goede komen. Daarnaast kun jij de vogel ook niet tonen dat jij niet eng bent omdat hij je daar de kans niet toe geeft doordat hij telkens maar weer wegvliegt als jij in de buurt komt.

Een kortwiekbeurt kan een hoop veranderen bij een (voor mensen) bange vogel. Ten eerste zal je niet meer achter hem aan hoeven te jagen om hem te pakken. En ten tweede kun je hem dus gemakkelijk pakken en lekker op schoot nemen en hem laten zien dat jij geen kwaad doet. Neem hem dan lekker ‘s avonds bij je op schoot op de bank bv. ‘s avonds zijn ze meestal een stuk rustiger als overdag. En je kunt hem evt. in een handdoekje wikkelen als hij de hele tijd wegloopt. Wen hem maar aan het handdoekje ook. Vaak vinden papegaaien een donker hoekje namelijk heerlijk!

Een ander voordeel van kortwieken is dat de kans dat een vogel wegvliegt door een open deur of raam veel kleiner is. En ook al vliegt hij naar buiten, je zult hem dan gemakkelijker kunnen vangen als wanneer hij niet gekortwiekt was.

Daarnaast kun je, mits je vogel echt heel goed gekortwiekt is!!, je vogel in de zomer naar buiten mee nemen. Zorg er altijd voor dat jij of iemand anders de vogel continu in de gaten houd. Niet alleen omdat de vogel weg zou kunnen lopen, maar omdat andere dieren of mensen hem kunnen verwonden. Denk maar aan katten, honden, buizerds, of het onder een schoen komen. Je kunt je vogel ook aan een tuig mee naar buiten nemen voor alle zekerheid. Wen hem hieraan als hij nog jong is. 

grijze roodstaart met tuig

Opletten na een kortwiekbeurt!

Een belangrijk punt dat ik nog wil noemen en waar iedereen zich van bewust moet zijn is het volgende; een gekortwiekte vogel betekent niet altijd dat hij niet kan (weg)vliegen!!
Vogels die pas gekortwiekt zijn zullen enige tijd nodig hebben om hier aan te wennen en zullen zich hier ook aan aanpassen. Dit betekent dat een vogel misschien de dag van het kortwieken nog geen meter verder kan komen, maar na 3 dagen plots wel 10 meter ver kan komen! Een vogel zal zich o.a. aanpassen door meer kracht te gaan gebruiken tijdens het 'vliegen' en zo zijn borstspieren trainen, waardoor hij ook beter resultaat in het 'vliegen' zal bereiken.
Een ander ding is het volgende. Ieder persoon zal weer op een andere manier kortwieken en elke vogel zal ook anders reageren na een kortwiekbeurt. Na een kortwiekbeurt moet u dus zeker minstens enkele dagen de tijd nemen om uw vogel te observeren en te kijken hoe ver hij kan komen. Het is immers mogelijk dat uw vogel niet voldoende gekortwiekt is en hij toch nog redelijk ver kan komen. Een verdere kortwiekbeurt is dan nodig, zeker indien u hem zonder tuig mee naar buiten wilt nemen.

Zorg er dus voor dat u uw vogel niet meteen na een kortwiekbeurt (zonder tuig) mee naar buiten neemt! Er bestaat namelijk altijd een kans dat uw vogel onvoldoende gekortwiekt is en hij wegvliegt!
En probeer de geknipte veren van uw vogel het gehele jaar door kort te houden. Uw vogel hoeft misschien slechts 1 of 2 veren aan elke vleugel te ruien en deze te vervangen voor nieuwe lange pennen om weer voldoende goed te kunnen (weg)vliegen!

Neem uw vogel ook niet zonder tuig mee naar buiten op dagen dat het hard waaid. Vogels zijn immers lichtgebouwd en kunnen zich deels door de wind mee laten voeren en zo toch een heel eind ver komen ondanks dat ze gekortwiekt zijn.

Om risico's op wegvliegen te minimaliseren zou ik een ieder adviseren om naast uw vogel te kortwieken uw vogel een tuigje om te doen indien u met hem naar buiten gaat.

Als laatste wil ik nog kwijt dat je naast een trimbeurt ook op de nageltjes en bek moet letten. Je kunt dat laten checken bij je dierenarts als je je vogel door hem/haar laat kortwieken.

Nadelen van kortwieken

• De vogel kan niet meer zo goed vliegen en veel mensen vinden dat een 'zielig' gezicht.
• De vogel kan bij een verkeerde kortwiekbeurt uit evenwicht raken bij een poging tot vliegen (kortwiek daarom altijd aan 2 kanten!!) en dit zal veel stress voor de vogel met zich mee brengen.
• Doordat de vogel niet meer zo goed kan vliegen, moet u oppassen met andere huisdieren als hond & kat.