Handopfok

Handopfok is een reden om een vogel van jongs af aan, aan mensen te laten wennen waardoor ze zeer aanhankelijk worden. Zelf heb ik agaporniden bij de ouders laten grootbrengen en ze elke dag uit het nest gehaald om aan mensen te laten wennen. Mijn koppels zijn niet tam, wel herkennen ze me en komen vaak aan het gaas of tralies hangen uit nieuwsgierigheid, iets wat ze niet bij vreemden zullen doen. Toch merk ik dat ze hun jongen ‘aanleren’ om uit te kijken voor mensen. Als ik de jongen uit het nest haal tijdens de controle maken de ouders andere geluiden dan normaal. Zelf ben ik van mening dat dit toch een soort waarschuwingssignalen zijn. Ze vertrouwen het zelf niet en maken dat aan hun jongen duidelijk. Als deze jongen uitvliegen en dan nog een tijdje door de ouders bijgevoerd worden kan ik ze al haast niet meer rustig pakken en moet ik ze beter gezegd vangen. Vaak is het zo dat de ouders al waarschuwen tijdens dat ik bv het deurtje van de kooi opendoen en dan de jongen vlug het nestblok induiken. Als deze jongen, apart en het liefst zelfs dat ze geen andere agaporniden horen, op jonge leeftijd in een kooi in huis worden geplaatst kunnen ze met de juiste ‘opvoeding’ zeker nog goed tam worden.
Een kennis van mij heeft tamme agaporniden en soms een nestje van deze koppels (jongen ook door de ouders grootgebracht). De jongen zijn heel anders als van niet-tamme koppels en niet bang voor mensen. Waarschijnlijk zien de ouders, mensen niet als een bedreiging en geven ze dit ook niet door aan de jongen.

Zoals ik zei zijn mijn koppels niet tam en zijn jongen uit deze koppels, als ze door hun ouders dus worden grootgebracht, wantrouwend tegen over mensen, ook als ze vaak aangeraakt worden terwijl ze nog in het nest zitten. Plaats je een individuele vogel hiervan in huis dan kunnen ze nog goed tam worden maar eerst moeten ze vertrouwd raken aan mensen, dit zal tijd kosten en geduld.

De reden waarom ik voor handopfok heb gekozen is omdat de vogel meteen vertrouwd raakt aan mensen en zo niet de stress ondervindt die een vogel die niet vertrouwd is met mensen wel ondervindt. De handopfok baby’s zijn heel aanhankelijk aan mensen en vinden het geweldig om bij mensen te zijn. Ze weten ook niet beter aangezien ze door mensen zijn grootgebracht. Mijn baby’s willen het liefst de hele dag bij je zijn en zodra je de kooi opendoet springen ze zo op je hand en blijven ze bij je. Je kunt ze bijna niet ergens neerzetten of ze vliegen alweer naar je toe. Als de nieuwe eigenaar hun baby komt ophalen en zijn baby ziet hem voor het eerst en vliegt na 5 minuten al naar zijn hoofd of schouders dan is het heerlijk om te zien dat de vogel zich zo op zijn gemak voelt bij (vreemde) mensen. Zo’n vogel zal in het algemeen veel minder stress ondervinden tijdens de verhuizing naar zijn nieuwe huis en nieuwe eigenaren dan een vogel die door de (niet tamme) ouders is grootgebracht.

Allereerst wil ik duidelijk maken dat handopfok niet iets is waar lichtelijk over na gedacht moet worden. Er sterven ontzettend veel vogels doordat veel mensen dit denken. Er kunnen ontzettend veel dingen fout gaan bij handopfok als men zich niet goed informeerd. Kropverbranding, kropverzuring, kropdilatatie, infectieziektes, vermagering en nog veel meer kunnen het gevolg zijn van verkeerde handopfok. Voor u aan handopfok begint is het noodzaak bij iemand langs te gaan, die veel ervaring heeft met handopfok en in het bijzijn van die persoon minstens een paar keer jongen te voeren. Daarnaast adviseer ik het volgende boek:

Hand-feeding and raising, Matthew M. Vriends, Ph.D., 1996, ISBN 0-8120-9581-2

U kunt het o.a. bij www.bol.com bestellen. Weet aub waar u aan begint en laat u onkunde niet het leven van jonge vogels in gevaar brengen!

In dit hoofdstuk komen onderstaande zeven onderwerpen aan bod. Door op een onderwerp te kiezen wordt u daar automatisch naar toe verplaatst.

Tot nu toe heb ik ervaring met de handopfok van agapornidenbaby's die ik op verschillende leeftijden uit het blok heb gehaald. Soms uit nood (niet voeren door de ouders), maar meestal uit vrije keuze. Ik heb op deze manier jongen van enkele uren tot jongen vanaf 5 weken grootgebracht. Mijn mening is dat jongen rond de 2.5 en 3 weken het gemakkelijkste overschakelen van door de ouders gevoerd te worden naar door mensen gevoerd te worden dmv een lepeltje of spuitje. Ouder dan 3 weken duurt het vaak enkele dagen voor ze goed door hebben van een lepel of spuit te eten. Jonger dan 2.5 tot 3 weken heeft naar mijn mening geen zin om al met handopfok te beginnen. De jongen worden er niet aanhankelijker door en ik vindt het fijn als ze die eerste 3 weken toch genoeg afweerstoffen van de ouders meekrijgen.

Daarnaast bezitten ze rond de 3 weken veel dons (en beginnen de vleugelpennen door te komen) wat ze warm houdt en waardoor ze (indien ze op kamertemperatuur gehouden worden) gehuisvest kunnen worden zonder verwarming door bv couveuse of warmtelamp. Voor deze leeftijd moeten ze warm gehouden worden. Een pasgeboren jong moet op 37 graden gehouden worden tijdens de eerste 6 uur en dan op 36,4 graden voor de volgende vijf dagen. De temperatuur mag dan in de komende dagen langzaam (0,5 a 1 graad per dag) naar beneden gebracht worden. De snelheid van het naar beneden brengen van de temperatuur is afhankelijk van het soort vogel dat u heeft. U moet bedenken dat zolang het jong geen dikke donslaag bezit het op hogere temperatuur gehouden moet worden dan wanneer zijn veren zijn doorgekomen. Een jong dat net in de veren zit kan rond kamertemperatuur gehouden worden. Belangrijk is altijd een geleidelijke verandering van temperatuur.

Er zijn verschillende soorten kant-en-klare babyvogel handopfokvoeders in de handel van merken als Harrison's, Roudybush, Kaytee, Pretty bird. Deze voeders worden als poeder verkocht en worden door aanmaak met heet water een pap die aan de jonge vogels gevoerd wordt. Zelf gebruik ik Kaytee Macaw handfeeding formula en ben er erg tevreden over. In onderstaande informatie heb ik het over Kayteepoeder als ik over babyvoeding spreek.

De pap maakt u dus aan met gekookt heet water en roer dit minstens 1 minuut zodat de pap echt wordt "gekookt". Neemt u 2 delen water op 1 deel Kayteepoeder (dit geldt voor baby's ouder dan 5 dagen). Laat de pap dan afkoelen tot een temperatuur van 38 tot 39 graden Celsius en voer uw baby hiermee. Controleer met de thermometer de temperatuur van de pap alvorens te voeren!! Voert u de pap te heet dan verbrand u zijn krop met alle gevolgen van dien en hiermee dient u naar de dierenarts te gaan! Voert u de pap te koud dan eet de baby het niet goed en kan het zijn dat hij te weinig voeding per keer binnen krijgt op deze manier. Ook kan dan de verteringssnelheid afnemen en dus een kropverzuring ontstaan.

De pap koelt erg snel af. Wat is vaak doe (vooral als er meerdere jonge vogels gevoerd moeten worden) is de pap au bain du marie warm houden. Ik plaats dus het kopje met pap in een grotere kop met heet water. Ook hierbij moet u continue opletten of de temperatuur goed is! Wat ik tevens doe voor het voer aan te bieden is het tegen mijn bovenlip houden om te voelen of het echt niet te heet of te koud is!

Het voeren zelf is geen gecompliceerde handeling. U maakt de babyvoeding aan met gekookt heet water en roert het goed tot een papje van een bepaalde dikte (hangt af van de leeftijd van de vogel). Dan voert u de vogel deze pap met een lepel waarvan de zijkanten iets zijn omgebogen. Een gezonde hongerige babyagapornis eet hier goed van. Agaporniden ouder dan ongeveer 4 weken die voor het eerst met de hand gevoerd worden moeten vaak nog erg wennen. Ik voer ze dan eerst met een lepeltje om ze te laten wennen en voer daarna nog de rest bij met een spuitje (zonder naald natuurlijk). Na zo'n 3 dagen eten ze ook al goed van de lepel. Ik ben niet zo voor spuitjes omdat de vogel zelf niet kan bepalen hoeveel hij opneemt doordat jij degene bent die het in de bek spuit. Dit heeft tot gevolg dat als je te veel inspuit de baby zich kan verslikken. Dat vind ik een onnodig risico en daarom voer ik het liefst met een lepel wat net zo handig en gemakkelijk gaat.Zorg ervoor dat er genoeg pap op de lepel ligt zodat de vogel niet naar lucht hapt en zijn krop te veel met lucht gevuld wordt.

Na het voeren maak ik de baby's schoon met een vochtig dun doekje. Ik maak het doekje nat onder de warme kraan en wring al het mogelijke water er uit. Dan leg ik de baby in dit doekje en veeg zorgvuldig alle pap weg rond zijn bekje en op zijn borst. Tevens wrijf ik ook zachtjes en rustig

onder zijn vleugeltjes, buikje, en poten zodat ze wennen overal aangeraakt te worden. Dit kan helpen om later in bepaalde situaties als bv verwonding de vogel goed overal te kunnen inspecteren zonder dat hij te veel stress ondervindt. De vogel mag echter niet (drijf)nat worden, hierdoor zou hij ziek kunnen worden. Dus altijd met een vochtig lauw doekje schoonmaken. Mijn baby's genieten intens van hun wasbeurtje en springen zo op het doekje zodra ze het zien.

Naarmate de baby groeit en ontwikkeld, neemt het aantal voedingen af en neemt de hoeveelheid voeding per keer toe. In het algemeen kan worden gezegd dat een babyvogel zo'n 10-12% van zijn lichaamsgewicht aan pap per voeding nodig heeft. U kunt dit berekenen door elke ochtend voor u de baby voert hem te wegen (dit wegen heeft nog meer voordelen die later besproken worden) en dan 10-12% van dit gewicht te berekenen. Dat is de hoeveelheid voeding die hij dus op die dag per voeding nodig heeft. Dan kunt u de pap aanmaken en met een spuitje de berekende hoeveelheid afmeten en dat voeren. Hou natuurlijk rekening mee met evt. knoeien en pap die daarbij "verloren" gaat.

Voer nooit eerder voordat de krop echt goed leeg is! Gaat u weer voeden terwijl er nog eten in de krop aanwezig is dan kan dit leiden tot kropverzuring! Dus wacht altijd met voeden tot u er zeker van bent dat de krop leeg is. Een richtlijn van de leeftijd van de agapornis en het aantal voedingen.

Een babyagapornis tot 5 dagen oud moet om de 2 a 3 uur gevoerd worden en de pap moet ook dunner gemaakt worden. Bijna elk merk heeft zijn instructies daarvoor, indien u die niet kunt vinden zou ik adviseren om 1 deel poeder op 6 delen water te nemen. Deze jonge vogels voer ik wel deze eerste dagen met een klein spuitje van 1 cc.

Ik hou de vogel op de rug (met kopje iets omhoog) en houd zijn kopje tussen mijn duim en wijsvinger in. Dan plaats ik het spuitje tegen de zijkant van zijn bekje aan en laat druppel voor druppel wat langs het bekje glijden wat vanzelf in de bek komt. Zodra de vogel door heeft dat het eten is zult u hem zien slikken. Doe wel druppel voor druppel geven!! Op deze leeftijd hebben ze maar zo'n 6 tot 8 druppels per voeding nodig! Op deze leeftijd hebben ze vooral veel vocht nodig. Tot 5 dagen oud moeten ze om de 2 uur gevoerd worden. 'S nachts voer ik ze (laatste voeding 00.00 en eerste voeding volgende dag 6.00) alleen om 3.00. Zorg ervoor dat het kropje leeg is. Mocht het heel lang duren voor het kropje leeg raakt (langer dan 4 uur en u heeft hem niet overvoerd) dan adviseer ik bij de volgende voeding 3 druppeltjes azijn te mengen.

Als ze vogel 5 dagen oud is wordt de pap geleidelijk aan dikker gemaakt en wordt de vogel om de 3.5 tot 4 uur gevoerd er worden dan ook geen nachtvoedingen meer gegeven. De laatste voeding is dus om 00.00 en de eerste om 6.00. Tot de baby 3 weken is voer ik om de 4 uur. Dat verander ik geleidelijk aan naar de 5 tot 6 uur. En is de laatste voeding om 23.00 en de eerste om 7.00. Vanaf dit punt tot dat de vogel zelfstandig gaat eten is de hoeveelheid pap per voeding 8cc. Niet meer want dan overrek je de krop en het eten zal te lang in de krop blijven waardoor kropverzuring kan ontstaan. (agapornis in ei, bezig uit te komen)

Naarmate hij ouder wordt voer je hem dikkere pap (niet te dik, onthoud dat het water wat in de pap zit zijn enige waterbron is!). Hierdoor zal de kroplediging ook langer duren waardoor er minder voedingen per dag worden gegeven.

Hieronder een indicatieschema van het aantal voedingen, maar ook hier geldt nogmaals: Voer nooit eerder voordat de krop geheel leeg is!.

Leeftijd	Voedingen (ik gebruik kaytee handopfok poeder)
dag 1 - 3	om de 2 uur voeden (dunne pap!! 1 kaytee: 6 water)
dag 4-7	om de 2 a 4 uur voeden (1 kaytee: 3 water)
dag 7-21	om de 4 a 5 uur voeden ( 1 kaytee: 2 water)
3 tot 4 weken	om de 5 a 6 uur voeden (ong. 4 a 5 keer per dag)
<4 tot 5 weken	om de 7 a 8 uur voeden (ong. 3 a 4 keer per dag)
5 tot 6 weken	ong. 3 keer per dag
6 tot 7 weken	ong. 2 keer per dag
7 weken <	1 a max 2 keer per dag (bij)voeding, evt. alleen fruithap

Bovenstaand schema is slechts een indicatie!! Voer pas als de krop leeg is. Duurt het te lang (vergelijk dit met schema) voor de krop leeg is terwijl hij dus al 'te laat' een voeding moet krijgen dan klopt er iets niet! Kropverzuring, kropverbranding, bacteriële infectie (kan komen door onhygiënisch werken) etc kunnen hier de oorzaak van zijn! Mocht u het niet vertrouwen neem dan altijd contact op met een vogelspecialist! Let vooral ook op uw vogel en zijn gewicht! Weeg uw vogel elke morgen voor het voeden en noteer deze gegevens. Als een jonge vogel stabiel blijft of zelfs in gewicht afneemt is dat niet goed! Hij hoort gemiddeld dagelijks aan te komen (vooral in de eerste 4 weekjes).

Verander niet van merk tijdens het de opfok van een baby zonder goede reden! Ook dit kan problemen met zich meebrengen.

Mijn baby's huisvest ik tot ze een week of 4 a 5 zijn in een couveuse. Een couveuse is vooral van belang bij jonge vogels die nog geen volledig, dik donskleed hebben. Een couveuse zorgt voor een optimale omgevingstemperatuur zodat de jongen hun eten goed kunnen verteren en optimaal kunnen groeien. Indien u geen beschikking heeft tot een couveuse raadt ik u af om jonge vogels te houden.

Jongen die volledig in het dons zitten en al jongen pennen hebben (evt in kokers) zou u in een plastic bakje met deksel kunnen houden op kamertemperatuur (+/- min. 20 graden). Deze bakjes zijn te koop in de dierenwinkel en worden o.a. gebruikt om kleine reptielen, vlinders etc in te vervoeren. Ze zijn er in verschillende maten, dus voor elke soort kromsnavel is er wel een in de handel verkrijgbaar. U kunt met met een zwarte spuitbus de buitenkant van het bakje helemaal zwart sputen zodat het lekker donker is binnen. Zorg er altijd voor dat de baby('s) niet te veel ruimte in het nest hebben, die kan leiden tot spreidpoten later. Dit kun je voorkomen door geen gladde bodem te gebruiken. Op de bodem kunt u houtsnippers en daarover heen een stukje keukendoek leggen. Plaats de baby in de bak en sluit de deksel (er zitten prachtige ventilatiegaatjes in de deksel), u kunt er evt een een doekje overheen doen bij jonge vogels die nog niet in het onderzoek stadia zijn, waarop ze overal aan beginnen te knagen en rond te lopen.

Indien de jongen ouder worden en op onderzoek uit gaan kunt u dit nestje in een normale kooi, die een redelijk hoge bak heeft zodat ze toch wat gereserveerder zitten, plaatsen. Het nestje plaatst u zo dat de bovenkant aan de zijkant zit, dus zodat het nestje op zijn zij ligt. U kunt het raampje dat aan de deksel zit ervan af halen zodat ze de mogelijkheid hebben om uit hun nestje te lopen. Hang nog een doek voor de ingang zodat het in het nestje donker blijft.

Als ze wat ouder zijn gaan ze hun omgeving wat meer verkennen en komen ze vaker uit het nestje en, ze beginnen met 'vliegoefeningen' dus klapperen met hun vleugels terwijl ze op de grond blijven. Plaats dan een laag bakje op de bodem van de kooi met pellets, zaad, groente en fruit zodat ze hier aan kunnen wennen, u kunt hier niet vroeg genoeg mee beginnen!. Door de pap begin ik dan ook fruit en groentes te geven. Ik pak bv appel, peer, banaan, schil deze fruitsoorten en snij ze in blokjes. Dan gaan ze zo'n 6 sec in de magnetron en dan prak ik ze met een vork tot moes. Deze moes doe ik dan eens per dag door de pap. Je kunt ook een groentemoes maken en bv (vooral groene groentes zijn heel belangrijk voor vit en mineralen) groentes koken en deze tot moes prakken. Nog gemakkelijker is om babypotjes eten te kopen. Dus of fruithapjes of groentepotjes (wees niet bang als er vlees in zit, ook dierlijke eiwitten hebben ze nodig).

Rond de 5 weekjes beginnen agaporniden op (laag geplaatste) zittouwen te klimmen en ook al dingen in de bek te nemen. Ook zie je ze dus knagen aan het trosgierst en de zaadjes, maar echt er veel van eten doen ze nog niet. Zo rond deze tijd merk je dat ze per voeding minder gaan eten en dit is dan de tijd om een voeding weg te laten en op bv 2 voedingen over te gaan, waarvan 1 voeding dus pap met 'fruit/groentehapje is.

Rond de 6 weekjes eten ze al veel meer zelfstandig en als je ziet dat ze de ochtendvoeding bv niet meer zo goed eten of maar 1 a 2 hapjes van nemen kun je deze weglaten en alleen 's avonds nog bijvoeren. Wat ik dan 's morgens doe is dat ik een warm fruithapje voor ze maak (zie hierboven bij 4.5-5 weken) en ze alleen dit voer. Vaak vinden ze dit erg lekker omdat het toch wat warms is.

Als u op 1 voeding zit, adviseer ik u deze in de avond te geven. Dit met de reden dat als u hem 's morgens voert hij geen honger zal hebben en minder op zoek zal gaan naar eten. (Meyer baby)

Stop niet te vlug met voeren, je vogel geeft zelf aan wanneer hij niet meer gevoerd wilt worden! De ene vogel eet met 6 weken al zelfstandig de andere agapornis met 8 weken. Heb geduld met uw babyagapornis. Ik ken agapornisjes die met een half jaar het nog heerlijk vinden om 's avonds een warm fruithapje te krijgen!