Steun het World Parrot Trust door de schitterende DVD Pollyvision te bestellen!

Klassieke conditionering

Dieren en mensen zijn in staat twee ongerelateerde dingen met elkaar te associëren. Zo weten honden dat het geluid van de deurbel betekent dat er bezoek komt. Of als ik mijn ‘wandelschoenen’ aantrek dan weten mijn honden dat ze uitgelaten worden. Het geluid van een blikopener en blik betekent voor veel katten dat er eten in aantocht is. Jonge vogels die met de hand zijn groot gebracht reageren sterk op een lepeltje dat in een kopje wordt geroerd en associëren dit met eten. Maar ook wij, mensen, zijn op verschillende manieren klassiek geconditioneerd. U zou voor meer informatie kunnen kijken op de volgende site: http://www.leren.nl/cursus/sociale-vaardigheden/overtuigen-beinvloeden/conditionering.html

Operante conditionering

Operante conditionering (bekend door professor B.F. Skinner) is het proces dat plaatsvindt wanneer een dier of mens zonder bedoeling een bepaald gedrag uitvoert en leert van de consequenties van zijn/haar actie. De consequenties kunnen die het gedrag beïnvloeden kunnen de volgenden zijn:

• Positieve versterking: Een dier dat een bepaald gedrag uitvoert en hem iets positiefs oplevert, zal dit gedrag vaker gaan herhalen.
• Straf: Een dier dat een bepaald gedrag uitvoert en hem wat negatiefs oplevert, zal dit gedrag minder vaak gaan herhalen.
• Geen consequenties: Een dier dat een bepaald gedrag uitvoert en hier geen enkele consequentie aan ondervindt zal dit gedrag minder vaak gaan herhalen. Gedrag dat niets oplevert zal uiteindelijk uitdoven (niet meer uitgevoerd worden). Zelfbelonend gedrag heeft voor het dier als enige consequentie dat het het dier plezier oplevert. Zo kan een vogel het gedrag ‘vliegen’ blijven uitvoeren, simpelweg omdat het hem plezier oplevert. Hetzelfde geldt voor bijvoorbeeld honden die achter katten/fietsers aanrennen. Het rennen (jagen) op zich is voor de hond al een beloning.

De timing van de consequentie van het gedrag (zowel straf als beloning) is van zeer groot belang indien met wilt dat het dier een link kan leggen tussen zijn uitgevoerd gedrag en de directe gevolgen daarvan.

Bij operante conditionering bepaald het dier zelf, doormiddel van het al dan niet uitvoeren van gedrag, of het beloond wordt. Er wordt het dier dus niets opgelegd of verplicht en er word geen dwang gebruikt bij de training. Het dier zal, zodra hij in de door krijgt dat zijn gedrag directe consequenties heeft op zijn omgeving, zelf zijn gedrag gaan aanpassen. Het dier is dus de operator, degene die uiteindelijk bepaald of er getraind wordt of niet. Hier komt dus de term operante conditionering vandaan. Clickertraining is een vorm van training die gebruik maakt van een aantal facetten van operante conditionering.

Geluid is te koppelen aan een beloning ontdekte Skinner. Op deze manier kon tijdens training geluid als leidraad gebruikt worden omdat het door het dier aan beloning werd gekoppeld. De clicker wordt gebruikt om dit geluid te produceren dat aan een beloning wordt gekoppeld.

Hoe koppelt u geluid aan een beloning voor uw vogel?

Begin wanneer uw vogel redelijk honger is met de training. Uw vogel mag best de clicker zien en evt. ‘voelen’, maar niet pakken of er aan bijten. U kunt de clicker gewoon in uw hand houden terwijl u uw arm langs uw lichaam houdt of achter uw rug. Probeer eerst te clicken terwijl u de clicker ver van uw vogel houdt om te zien hoe hij reageert op het geluid. De meeste vogels vinden het geluid interessant of reageren er niet op, maar een enkele vogel kan bang zijn voor het geluid van de clicker. U zou dan het geluid van de clicker kunnen ‘doven’ door de clicker in een theedoek te wikkelen en onder uw trui te houden. Een andere mogelijkheid is om eerst te gaan oefenen met een ‘zachter clickergeluid’, u kunt dit doen door een balpen te nemen en die te gebruiken als clicker tot uw vogel eraan gewend is.

In één hand houdt u de clicker vast terwijl in uw andere hand u een beloning houdt. Zorg ervoor dat u een voorraadje beloningen in uw buurt hebt staan waar u gemakkelijk bij kunt. U begint door één keer de clicker te laten horen (indrukken en weer loslaten) en meteen hierachter aan uw vogel een beloning te geven. Pak vlug een volgende beloning terwijl hij aan het eten is. Wanneer hij klaar is met eten, clickt u weer en geeft u hem meteen daarop weer een beloning. Herhaal dit enkele minuten of tot u het gevoel krijgt dat uw vogel zijn interesse in de beloning aan het verliezen is. Bij clickertraining is het altijd belangrijk dat u stopt vóórdat hij zijn interesse verliest. De meeste vogels koppelen het geluid van de clicker met de beloning binnen enkele korte trainingssessies. U zult aan uw vogel merken dat hij op een gegeven moment op het clickgeluid reageert door bijvoorbeeld meteen naar u op te kijken en te stoppen met waar hij mee bezig was. (Meyer papegaai met dadel)

Het is zeer belangrijk dat u altijd na een ‘click’ uw vogel beloont! De ‘click’ is dus geen beloning voor uw vogel! Het is slechts een koppeling aan een beloning.

Beloning

Laten we eerst vaststellen wat een beloning voor een vogel kan zijn. De meeste vogels kunnen beloond worden met voeding. Andere vogels houden meer van een aanhaling en anderen van een speeltje waar ze mee mogen spelen. U moet zelf uit zien te zoeken wat u vogel graag wenst te krijgen en waar hij voor wilt werken. Indien het voer is dient u aan het volgende te denken:

• Zorg voor minibeloningen, een kleine maag is immers vlug gevuld en daarnaast duurt het te lang voor u verder kunt met de training indien uw vogel eerst een hele walnoot naar binnen moet werken.
• Varieer met beloningen, veel vogels raken ‘uit gekeken’ op een bepaalde beloning en zullen daar niet meer voor willen ‘werken’.

Belangrijk is te onthouden dat tijdens clickertraining geen straf gebruikt wordt of lichamelijke manipulatie (hard tegen de buik van de vogel drukken zodat deze uit evenwicht raakt en er geen keuze overblijft dan ‘op te moeten stappen’).